1-Aril-6,7-dimetoksi-1,2,3,4-tetragidroizoxinolinlarning epilepsiyaga qarshi salohiyati: In Vivo va In Silico tadqiqotlarida strixnin va nikotin bilan modellarga asoslangan xulosalar
1-Aril-6,7-dimetoksi-1,2,3,4-tetragidroizoxinolinlarning epilepsiyaga qarshi salohiyati: In Vivo va In Silico tadqiqotlarida strixnin va nikotin bilan modellarga asoslangan xulosalar
Azamatov, A.A.; Mamadalieva, N.Z.; Mandour, A.A.; Zhurakulov, S.N.; Aytmuratova, U.K.; Vinogradova, V.I.; Jalilov, F.S.; Tursunkhodzhaeva, F.M. Anticonvulsant Potential of 1-Aryl-6,7-dimethoxy-1,2,3,4-tetrahydroisoquinolines: Insights from Strychnine and Nicotine Models in In Vivo and In Silico Studies. Pharmaceuticals 2025, 18, 1350. https://doi.org/10.3390/ph18091350
O‘zbekiston Respublikasi ixtiroga patenti IAP 07567 «Strixnin antidoti va tutqanoqqa qarshi vosita»
2026 yil boshidagi maʼlumotlarga koʻra, 50 milliondan ortiq odam epilepsiyadan aziyat chekmoqda. Bu esa uni dunyodagi eng koʻp uchraydigan nevrologik kasalliklardan biriga aylantiradi.
Oʻzbekiston FA O’MKI Farmakologiya va toksikologiya boʻlimida tabiiy va sintetik birikmalarning epilepsiyaga qarshi faolligi boʻyicha tadqiqotlar olib borilmoqda. Ushbu yoʻnalish doirasida 1,2,3,4-tetragidroizoxinolin hosilalari epilepsiyaga qarshi taʼsir koʻrsatishi mumkinmi yoki yoʻqmi oʻrganildi. Shu maqsadda nikotin va strixnin epilepsiyalarining eksperimental modellarida 32 ta hosiladan bir nechtasi oʻrganildi, tuzilma-faollik oʻzaro bogʻliqligi tahlil qilindi, eng faol birikmalar tanlab olindi. Mualliflar tomonidan in silico farmakofor tahlili, shuningdek, AMPA retseptorlariga qaratilgan molekulyar doking o’tkazildi.
O’tkazilgan tadqiqotlar natijasida strixnin natijasida paydo bo’lgan epilepsiyalarga qarshi eng ko’p faollik ko’rsatgan ikkita va nikotin tutqanoqlari modelida yuqori samaradorlik ko’rsatgan 11 ta moddalar aniqlandi. AMPA (PDB identifikatori: 1FTL) dan foydalangan holda doking natijalari ligandga (41,60 kkal/mol) nisbatan (-) C-Docker 33,82-45,41 kkal/mol o’zaro ta’sir energiyasi diapazoni bilan ko’pgina birikmalar uchun taqqoslanadigan bog’lovchi o’zaro ta’sirni ko’rsatdi. Epilepsiyaga qarshi faollik uchun zarur boʻlgan asosiy farmakofor xususiyatlari aniqlandi. Bundan tashqari, birikmalarning farmakokinetik va toksikologik profillarini baholash uchun ADMET prognostik tadqiqoti oʻtkazildi. Shunday qilib, 1,2,3,4-tetragidroizoxinolin hosilalari orasida, shu jumladan epilepsiyaning farmakorezistent shakllarida, tuqanoqqa qarshi ta’sirga ega bo’lgan preparatlar ishlab chiqilishi mumkin bo’lgan birikmalar mavjudligi ko’rsatildi.
https://t.me/uzicpsuz/732
